Aanbieding Veenkaart aan het DAN

UNIEKE VEENKAART UIT 1645 VOOR DORPSARCHIEF NOORDWOLDE

Vrijdagmiddag 4 november 2005 vond in de foyer van " 't Vlechtwerk" in Noordwolde de overdracht plaats van een unieke Veenkaart uit 1645 aan het Dorpsarchief aldaar. De heer Karst van Wijlandt uit Zwolle, nazaat van de graver van de Noordwolder Vaart en zelf in Noordwolde geboren, maakte daarmee dit historische document toegankelijk voor het grote publiek.

Secretaris Titus de Boer van het Dorpsarchief betoonde in zijn openingswoord dat in de geschie-denis van het dorp Noordwolde het accent meestal ligt op de vlecht-industrie en dat vaak minder aandacht wordt geschonken aan de vervenings-activiteiten die in deze streken rond de Gouden Eeuw plaatsvonden. Toch heeft deze vervening vooral in land-schappelijk opzicht - door het afgraven van veengrond en het graven van vaarten en wijken - een bijzonder grote invloed op de streek gehad.

Op 1 april 1642 ontving de "Geoctroyeerde Weststellingwerffse Compagnie" met als drijvende kracht Laurens van Wijlandt een octrooi voor het graven van de Noordwolder Vaart om zo de gewonnen turf naar de Linde te kunnen afvoeren.

Om de eigendomsrechten van het veen in de Vierdeparten langs de Friese grens nauwkeurig vast te leggen, werd een kaart getekend en in 1644 in het nu nog bestaande "Compagnonshuis" in Noordwolde gehangen. Deze originele kaart is later verloren gegaan, maar een kopie uit 1645 kwam na lange omzwervingen in handen van de Universiteitsbibliotheek van Leiden.

De heer Dirk de Vries, conservator van de Kaartencollectie "Bodel Nijenhuis" aan de Leidse universiteit, kon in een korte toelichting enkele interessante bijzonderheden vertellen over de bijzonder slechte toestand waarin de kaart - verdeeld in 21 losse vellen - in 1991 in het bezit van de Leidse Universiteitsbibliotheek kwam en de zorgvuldige en moeizame restauratie die daarop volgde. De prachtig ingekleurde kaart werd zo op drie grote vellen in haar oorspronkelijke staat teruggebracht.

Karst van Wijlandt - in 1919 in Noordwolde geboren - heeft zich jarenlang beijverd om een kopie van de kaart in de originele vorm terug te brengen naar het dorp waar deze in 1645 werd getekend.

Hij uitte de wens dat ook het grote publiek in de komende jaren de kaart zal kunnen bekijken. De kaart - ca. 1 x 2 m. groot - zal dan ook een prominente plaats krijgen in de werkruimte van het Dorpsarchief in het Nationaal Vlechtmuseum Noordwolde.

Het unieke stuk, de Veenkaart, nu eigendom van het DAN

Leden van het Dorpsarchief kijken vol bewondering
naar de aangeboden kaart